Θεώρηση άδειας χειριστή μηχανημάτων έργου

Στις 3 Απριλίου 2026, το Υπουργείο Ανάπτυξης εξέδωσε την εγκύκλιο με αριθμό 28024, η οποία αποσαφηνίζει το πλαίσιο της περιοδικής θεώρησης των επαγγελματικών αδειών τεχνικών επαγγελμάτων. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται και οι άδειες χειριστών μηχανημάτων έργου, που διέπονται από το Π.Δ. 113/2012. Η εγκύκλιος απευθύνεται στις Περιφερειακές Ενότητες όλης της χώρας και ορίζει τις προθεσμίες, τις προϋποθέσεις και τα δικαιολογητικά της θεώρησης.
Διάρκεια και περιοδικότητα θεώρησης

Η άδεια χειριστή μηχανημάτων έργου είναι αόριστης διάρκειας. Δεν λήγει με την έννοια που λήγει για παράδειγμα η άδεια οδήγησης. Όμως ο αδειούχος έχει υποχρέωση να θεωρεί την άδειά του περιοδικά, ώστε να αποδεικνύεται η συνέχιση άσκησης του επαγγέλματος.

Η περιοδική αυτή θεώρηση γινόταν αρχικά κάθε οκτώ έτη, σύμφωνα με το άρθρο 9 του Π.Δ. 113/2012. Με μια σειρά νομοθετικών παρεμβάσεων — τον Ν. 4887/2022, τον Ν. 5111/2024 και τελικά τον Ν. 5203/2025 — η προθεσμία της πρώτης θεώρησης παρατάθηκε κατά τέσσερα χρόνια. Έτσι, για κάθε αδειούχο χειριστή που η άδειά του είχε εκδοθεί, αντικατασταθεί ή θεωρηθεί πριν την έναρξη ισχύος του Ν. 5203/2025, η πρώτη περίοδος ισχύος της άδειάς του διαμορφώνεται πλέον στα δώδεκα έτη. Οι επόμενες θεωρήσεις παραμένουν στον σταθερό κύκλο των οκτώ ετών.

Η ημερομηνία έναρξης της δωδεκαετίας υπολογίζεται από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από την έκδοση ή την αντικατάσταση της άδειας. Η θεώρηση πραγματοποιείται μέσα σε έξι μήνες από τη λήξη της δωδεκαετίας. Αυτό σημαίνει ότι μετά την ολοκλήρωση του δωδεκάχρονου κύκλου, υπάρχει ένα παράθυρο εξαμήνου για την υποβολή των δικαιολογητικών στην αρμόδια υπηρεσία.
Προθεσμίες ανά έτος έκδοσης

Στο επίκεντρο της εγκυκλίου βρίσκονται οι άδειες που εκδόθηκαν εντός των ετών 2013 και 2014. Για όσους πήραν την άδειά τους το 2013, η δωδεκαετία λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2025 και η προθεσμία θεώρησης διαρκεί από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2026. Αντίστοιχα, για όσους η άδεια εκδόθηκε το 2014, η δωδεκαετία ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και η θεώρηση γίνεται από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2027. Η ίδια λογική εφαρμόζεται και στις άδειες των επόμενων ετών: για κάθε ένα έτος έκδοσης, μετατοπίζεται κατά ένα έτος και το παράθυρο της θεώρησης.

Για παράδειγμα, μια άδεια του 2015 θεωρείται από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2028, του 2016 από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2029, και ούτω καθεξής. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ημερομηνία λήξης της δωδεκαετίας δεν ταυτίζεται με την προθεσμία θεώρησης — η δεύτερη ξεκινά την επομένη της λήξης και διαρκεί έξι μήνες.
Εξαιρέσεις από την υποχρέωση θεώρησης

Από την υποχρέωση θεώρησης εξαιρούνται όσοι χειριστές απασχολούνται με εξαρτημένη σχέση εργασίας στο Δημόσιο, σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου, καθώς και σε Επιχειρήσεις ή Οργανισμούς Κοινής Ωφελείας που είτε ανήκουν στο Δημόσιο είτε υπάρχει συμμετοχή του σε αυτές. Για τους ανωτέρω, αρκεί η κατάθεση της άδειας στην αρμόδια αρχή και η λήψη της σχετικής βεβαίωσης κατάθεσης, χωρίς θεώρηση.
Τεκμηρίωση της επαγγελματικής δραστηριότητας

Η εγκύκλιος ορίζει τρεις διαζευκτικούς τρόπους απόδειξης της επαγγελματικής δραστηριότητας. Πρώτος είναι η υπηρεσία τουλάχιστον δύο ετών εντός της δωδεκαετίας. Δεύτερος, η υποβολή οικονομικών στοιχείων που τεκμηριώνουν μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών τουλάχιστον ίσο με το 40% του Μέσου Ετήσιου Ατομικού Διαθέσιμου Εισοδήματος (ΜΕΑΔΕ), ο οποίος να καλύπτει χρονικό διάστημα δύο ετών εντός της δωδεκαετίας. Τρίτος, ο συνδυασμός των δύο παραπάνω.

Διαζευκτικά σημαίνει ότι αρκεί ένα από τα τρία — δεν απαιτούνται και τα δύο μαζί. Επίσης, η υπηρεσία δεν χρειάζεται να είναι συνεχόμενη· υπολογίζεται αθροιστικά σε όλη τη δωδεκαετία. Το ΜΕΑΔΕ είναι ένα μέγεθος που δημοσιεύει η ΕΛΣΤΑΤ και διαφέρει κάθε χρόνο. Σε πρόσφατα έτη το 40% του ΜΕΑΔΕ έχει διαμορφωθεί σε επίπεδα γύρω στα 4.500 με 5.000 ευρώ ετήσιο κύκλο εργασιών, ποσό που πρακτικά καλύπτεται από κάθε ενεργό επαγγελματία.
Διαφοροποίηση ανά μορφή απασχόλησης

Ο τρόπος τεκμηρίωσης διαφέρει ανάλογα με τη μορφή απασχόλησης. Ο μισθωτός χειριστής τεκμηριώνει την υπηρεσία του με βεβαιώσεις προϋπηρεσίας που εκδίδονται ψηφιακά από τα πληροφοριακά συστήματα του e-ΕΦΚΑ και της ΕΡΓΑΝΗΣ. Ο αυτοαπασχολούμενος ή ελεύθερος επαγγελματίας τεκμηριώνει τον κύκλο εργασιών του με οικονομικά στοιχεία, όπως τα έντυπα Ε3, συνοδευόμενα από Υπεύθυνες Δηλώσεις Καλής Εκτέλεσης (ΥΔΚΕ) όπου αυτές ζητούνται από την υπηρεσία. Οι ΥΔΚΕ λειτουργούν ως αποδεικτικό μέσο που πιστοποιεί ότι ο δηλωθείς κύκλος εργασιών αφορά πράγματι την άσκηση του συγκεκριμένου επαγγέλματος, και δεν αποτελούν αυτοτελή προϋπόθεση θεώρησης.

Ξεχωριστή αντιμετώπιση προβλέπεται για τους χειριστές που συμμετέχουν σε ομόρρυθμες ή ετερόρρυθμες εταιρείες με συναφή σκοπό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εγκύκλιος ορίζει ότι λαμβάνεται υπόψη το ποσοστό συμμετοχής του εταίρου στο εταιρικό κεφάλαιο και υπολογίζεται ο κύκλος εργασιών που του αναλογεί. Η απόδειξη του ελάχιστου απαιτούμενου κύκλου εργασιών αξιολογείται σε επίπεδο φυσικού προσώπου — δηλαδή ο αδειούχος εταίρος πρέπει να τεκμηριώνει για τον εαυτό του ότι, για δύο έτη εντός της δωδεκαετίας, ο αναλογικός ετήσιος κύκλος εργασιών του ανέρχεται τουλάχιστον στο 40% του ΜΕΑΔΕ.
Δικαιολογητικά, έντυπα και παράβολα

Ο φάκελος της θεώρησης περιλαμβάνει την αίτηση του ενδιαφερόμενου και την υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/1986, βασισμένη στο υπόδειγμα του παραρτήματος του Π.Δ. 113/2012. Συνοδεύεται από τα αποδεικτικά υπηρεσίας ή τα οικονομικά στοιχεία, ανάλογα με την επιλεγείσα διαζευκτική περίπτωση, και από το αντίστοιχο e-Παράβολο που εκδίδεται μέσω της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων (gsis.gr).

Το παράβολο εμπρόθεσμης θεώρησης ανέρχεται στα 100 ευρώ. Σύμφωνα με τις γενικές αρχές της εγκυκλίου, καταβάλλεται άπαξ ανά αδειούχο και όχι ανά ειδικότητα, καθώς η θεώρηση αποτελεί μία ενιαία διοικητική πράξη που αφορά το φυσικό πρόσωπο και όχι την κάθε επιμέρους εξειδίκευση. Αντίστοιχα, η απαιτούμενη διετής δραστηριότητα νοείται ως συνολική άσκηση του επαγγέλματος του χειριστή μηχανημάτων έργου και όχι ξεχωριστά ανά ειδικότητα.
Εκπρόθεσμη θεώρηση

Σε περίπτωση εκπρόθεσμης θεώρησης το παράβολο διπλασιάζεται στα 200 ευρώ για καθυστέρηση έως ένα έτος και τετραπλασιάζεται στα 400 ευρώ για καθυστέρηση από ένα έως πέντε έτη. Πέραν της πενταετίας, η εγκύκλιος ορίζει ότι η άδεια ανακαλείται και απαιτείται εκ νέου συμμετοχή σε εξετάσεις, τόσο θεωρητικές όσο και πρακτικές, για την έκδοση νέας άδειας.
Διατάξεις του Π.Δ. 113/2012 χωρίς αντίστοιχη αναφορά στην εγκύκλιο

Δύο σημαντικές διατάξεις του άρθρου 9 του Π.Δ. 113/2012 δεν αναφέρονται στην εγκύκλιο 28024/2026, με αποτέλεσμα η εφαρμογή τους στην πράξη να μην είναι δεδομένη και να χρειάζεται επαφή με την αρμόδια Διεύθυνση Ανάπτυξης κάθε Περιφερειακής Ενότητας πριν την επιλογή τους.

Η πρώτη αφορά τη δυνατότητα θεώρησης μέσω του Ενιαίου Μητρώου Προσώπων. Σύμφωνα με τις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 9, ο ενδιαφερόμενος έχει δικαίωμα να επιλέξει, αντί της υποβολής αίτησης και καταβολής παραβόλου, την απλή ενημέρωση του Ενιαίου Μητρώου Προσώπων που προβλέπεται στο άρθρο 9 του Ν. 3982/2011. Η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται χωρίς χρηματική επιβάρυνση και απαιτεί τα ίδια στοιχεία υπηρεσίας ή οικονομικά στοιχεία που προβλέπονται και στην παραδοσιακή διαδικασία. Η εξειδίκευση γίνεται με υπουργική απόφαση κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 4 του άρθρου 9 του Ν. 3982/2011, και μέχρι τη συγκρότηση του ηλεκτρονικού Μητρώου τα στοιχεία υποβάλλονται σε έντυπη μορφή. Η εγκύκλιος 28024/2026 δεν αναφέρεται σε αυτή τη δωρεάν εναλλακτική, οπότε ο τρόπος υλοποίησής της στην πράξη παραμένει ανοιχτός.

Η δεύτερη διάταξη που δεν αναφέρει η εγκύκλιος είναι η δυνατότητα θεώρησης με βεβαίωση εκπαίδευσης. Η παράγραφος 6 του άρθρου 9 του Π.Δ. 113/2012 ορίζει ότι, εάν η καθυστέρηση θεώρησης υπερβαίνει τα πέντε έτη ή εάν ο ενδιαφερόμενος αδυνατεί να προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά υπηρεσίας ή οικονομικών στοιχείων, η θεώρηση μπορεί να γίνει με την προσκόμιση βεβαίωσης κατάλληλης εκπαίδευσης από εγκεκριμένο φορέα ή σχολή. Η εγκύκλιος, αντίθετα, αναφέρει στην παρ. Δ.5 ότι μετά την πενταετία απαιτείται εκ νέου συμμετοχή σε εξετάσεις, χωρίς να αναφέρει την εναλλακτική της εκπαίδευσης. Η ασυμφωνία αυτή μεταξύ νόμου και εγκυκλίου χρήζει διευκρίνισης από το αρμόδιο Υπουργείο.
Παρατηρήσεις από τον κλάδο

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Χειριστών Μηχανημάτων Έργου έχει επισημάνει ότι η εγκύκλιος ερμηνεύεται και εφαρμόζεται διαφορετικά από Περιφέρεια σε Περιφέρεια, δημιουργώντας ένα καθεστώς άνισης μεταχείρισης των αδειούχων σε πανελλαδικό επίπεδο. Ειδικότερα, τίθενται ερωτήματα σχετικά με τη μεταχείριση των μισθωτών που δεν απασχολούνται σε αντικείμενο συναφές με την ειδικότητα της άδειάς τους, με τους διπλωματούχους μηχανικούς που κατέχουν άδεια χειριστή αλλά εργάζονται με άλλη ειδικότητα, καθώς και με την κινητικότητα μεταξύ Περιφερειών όταν η άδεια έχει εκδοθεί σε μία Περιφέρεια και ο χειριστής εργάζεται σε άλλη. Η Ομοσπονδία έχει ζητήσει την έκδοση συμπληρωματικής, δεσμευτικής εγκυκλίου που θα διασφαλίσει την ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας.
Σύνοψη

Η νέα εγκύκλιος επαναβεβαιώνει την παράταση της πρώτης θεώρησης στα δώδεκα έτη και ορίζει με σαφήνεια τις προθεσμίες ανά έτος έκδοσης άδειας. Καθιερώνει τρεις διαζευκτικές οδούς τεκμηρίωσης της επαγγελματικής δραστηριότητας — υπηρεσία, οικονομικά στοιχεία ή συνδυασμό — και διευκρινίζει τον τρόπο αξιολόγησης για τους εταίρους σε προσωπικές εταιρείες. Καθορίζει επίσης το παράβολο των 100 ευρώ ως ενιαίο για κάθε αδειούχο. Παράλληλα, αφήνει ασαφή τα ζητήματα της δωρεάν ηλεκτρονικής ενημέρωσης του Ενιαίου Μητρώου Προσώπων και της εναλλακτικής της βεβαίωσης εκπαίδευσης, που προβλέπονται μεν από το Π.Δ. 113/2012 αλλά δεν αναφέρονται στην εγκύκλιο.

Νομοθετικό πλαίσιο: Π.Δ. 113/2012 (άρθρο 9, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 34 Ν. 4712/2020), Ν. 4887/2022 (άρθρο 145), Ν. 5111/2024 (άρθρο 10), Ν. 5203/2025 (άρθρο 92), Εγκύκλιος Υπ. Ανάπτυξης 28024/03-04-2026 (ΑΔΑ: Ψ34Ψ46ΝΛΣΞ-ΠΥΞ).